از اركان طايفهء اماميّه و افراد زبردست در فنون مختلف اسلامى و داراى تأليفات با ارزش و تصنيفات گران‌سنگ در اكثر علوم اسلامى مىباشند . سيّد مرتضى كتاب الذريعة إلى اصول الشريعة و شيخ طوسى كتاب عدّة الاصول را تأليف كردند . سيّد بحر العلوم رحمه الله مىگويد : « كتاب عدّة الاصول ، بهترين كتابى است كه در علم اصول تصنيف شده است » . جلالت شأن ، عظمت مقام ، كثرت تأليفات و استنباطات و فتاواى شيخ طوسى رحمه الله به حدّى بود كه احدى از شاگردان ايشان جرأت نقد نظريّات او را پيدا نكردند و پس از ايشان ، استنباط و اجتهاد به ركود و خاموشى گراييد . اين حالت به همين شكل ادامه پيدا كرد تا نوبت به محمد بن ادريس حلّى رحمه الله ( م 598 ) صاحب كتاب السرائر رسيد . ابن ادريس بحث و انتقاد را زنده كرد و باب استنباط و اجتهاد را - پس از ركود و انسداد - گشود . پس از ابن ادريس ، نوبت به محقّق حلّى رحمه الله ( م 676 ) صاحب كتاب شرايع الإسلام و سپس نوبت به علّامهء حلّى رحمه الله ( م 726 ) رسيد . اين دو بزرگوار - كه به « فاضلان » معروفند - اساس بحث و استدلال را استحكام بخشيدند و در فقه و اصول كتاب‌هاى زيادى تأليف كردند . محقّق حلّى كتاب‌هاى نهج الوصول إلى معرفة الاصول و معارج الاصول را در زمينهء علم اصول تأليف كرد . علّامهء حلّى نيز كتاب‌هاى بسيارى تأليف كرد كه مهم‌ّترين آنها كتاب نهج الوصول إلى علم الاصول است . سپس جمعى از بزرگان اصحاب - مانند فخر المحقّقين رحمه الله ( م 771 ) ، فرزند علّامهء حلّى - به شرح كتاب نهج الوصول إلى علم الاصول پرداختند و اين كتاب تا زمان شهيد ثانى رحمه الله محور درس و بحث علما بود . سپس شهيد ثانى رحمه الله ( م 965 ) كتاب تمهيد القواعد و شيخ جمال الدين حسن رحمه الله ( م 1011 ) - فرزند شهيد ثانى - كتاب معالم الدّين را تأليف كردند . اين كتاب به جهت تعبير سليس و جمع زيبا و سهولت استفادهء از آن ، تا زمان ما محور درس و بحث در